Voor raamproducenten, timmerfabrieken en kozijnbouwers is dit een dagelijks inkoopproduct — maar toch is het verschil tussen raamhout en kozijnhout in de markt nog altijd een bron van verwarring. De twee termen worden regelmatig als synoniemen gebruikt, terwijl ze in technisch opzicht verwijzen naar fundamenteel verschillende onderdelen van een houten gevelelement. En die technische verschillen hebben directe gevolgen voor de eisen die aan het hout worden gesteld.
Als groothandel in tropisch hardhout met meer dan 45 jaar ervaring levert Houtplex B.V. raamhout in een breed assortiment houtsoorten — sapelli, sipo, meranti, iroko, seraya white en lariks — in de standaard KOMO-maten voor Nederlandse raamproducenten. In dit artikel leggen wij uit wat het product precies is, wat het verschil is met kozijnhout, welke houtsoorten de meest geschikte keuze zijn en welke inkooprichtlijnen de B2B-inkoper helpen de juiste materiaalkeuze te maken.
Wat is raamhout — en wat is het verschil met kozijnhout?
De twee houten componenten van een houten gevelelement — maar ze vervullen fundamenteel verschillende functies en stellen daarmee andere eisen aan het materiaal.
Kozijnhout — het vaste frame
Kozijnhout is het hout dat wordt gebruikt voor het vaste buitenframe — de omlijsting die in de gevelopening is gemetseld of bevestigd en die niet beweegt. Het kozijn vormt de dragende constructie waaraan het raam wordt opgehangen. Kozijnhout hoeft geen bewegende verbindingen op te vangen en staat minder aan wrijvings- en schokbelasting bloot dan het raamdeel.
Raamhout — het bewegende raamdeel
Dit is het hout dat wordt gebruikt voor het openslaande raamdeel — de sash of het vleugelkozijn — dat via scharnieren aan het vaste kozijn is verbonden. Dit is het deel dat dagelijks wordt geopend en gesloten. Het raamdeel staat daarmee bloot aan:
- Voortdurende mechanische belasting door het openen en sluiten
- Schokken bij wind en bij het hardhandig sluiten van het raam
- Wrijving in de sponning bij contact met het kozijn
- Vochtgradiënten tussen de droge binnenkant en de natte buitenkant
Deze extra belastingen maken de eisen aan raamhout op een aantal punten strenger dan aan kozijnhout — met name op het gebied van dimensionale stabiliteit en mechanische sterkte.
Optische raamhout bij vaste ramen
Een derde toepassing verdient vermelding: in gevels met een mix van openslaande en vaste ramen worden vaste ramen soms voorzien van raamhout-profielen om optisch een uniforme uitstraling te krijgen. In dit geval wordt raamhout niet als bewegend onderdeel gebruikt, maar als decoratieve lijstconstructie rondom het glas in een vaste positie.
De onderdelen van een houten raam
Een houten raam bestaat uit meerdere profielen die samen de raamconstructie vormen:
Onderdorpel — het onderste horizontale profiel van het raamdeel, dat de meeste weersinvloeden opvangt en daarmee de zwaarste eisen stelt aan de vochtbestendigheid en het afwateringsprofiel.
Bovenlicht / bovenprofiel — het bovenste horizontale profiel van het raamdeel.
Stijlen — de verticale profielen aan de zijkanten van het raamdeel.
Glaslat — de smalle lat die het glas in de sponning fixeert. De glaslat is een apart leverbaar product en kan worden besteld in dezelfde houtsoort als het overige raamhout voor een uniforme kleur en textuur.
Sponning — de inkeping in het raamhoutprofiel waarin het glas wordt geplaatst. Bij enkelbeglazing is de sponning dieper aan één zijde; bij dubbelglas (HR- of tripleglas) is de sponning aan beide zijden aanwezig en breder dimensioneerd voor de dikkere glasomschrijving.
Technische eisen aan raamhout
1. Dimensionale stabiliteit — kritischer dan bij kozijnhout
De meest kritische technische eigenschap is dimensionale stabiliteit. Een raamdeel dat krimpt of zwelt bij vochtwisselingen kan klemmen in de sponning van het kozijn, lekt langs de kierdichting of blokkeert de sluiting. Bij een buitenraam zijn de vochtgradiënten groot: de binnenzijde staat in contact met het droge, verwarmde binnenklimaat; de buitenzijde staat bloot aan neerslag en buitenvochtigheid.
Houtsoorten met een lage T/R-ratio en lage krimp- en zwelcoëfficiënten zijn daarmee de meest geschikte keuze. Tropische hardhoutsoorten — sapelli, sipo, meranti — presteren op dit criterium significant beter dan Europees naaldhout.
2. Mechanische sterkte — weerstand tegen wrijving en schokken
Het raamdeel wordt dagelijks geopend en gesloten. De scharnieren en sluitpunten zijn mechanisch belaste verbindingspunten die in het hout worden gefreesd. Een te zachte houtsoort leidt tot uitlopende scharniergaten, losrakkende sluitpunten en beschadiging van de freesprofielen rondom de glaslat.
3. Bewerkbaarheid voor complexe profielen
Raamhout wordt intensief bewerkt op CNC-machines: de sponningprofielen, de aanslagprofelen, de waterkerende neus aan de onderdorpel en de profielkoppelingen bij hoekverbindingen worden allemaal gefreesd op de raamhout-maten. Een houtsoort die goed te frezen is zonder uitscheuren — ook bij complexe profileringen met variabele freesdieptes — is daarmee een specifiek selectiecriterium.
4. KOMO-vereiste voor raamhout
Het hout voor buitenramen dient conform SKH publicatie 99-05 te zijn gesorteerd als de houtsoort is opgenomen in de goedgekeurde lijst voor KOMO-gevelelementen. Dit geldt zowel voor het raamdeel als het kozijn. De KOMO-vereiste is bij overheidsprojecten, woningbouwcorporaties en projecten onder de KVT bindend.
Houtsoorten voor raamhout: het Houtplex-assortiment
Waar de meeste leveranciers het assortiment beperken tot meranti — en soms sapelli — biedt Houtplex een breed spectrum aan houtsoorten die elk hun specifieke voordelen hebben voor raamtoepassingen. De keuze hangt af van de gewenste afwerking, de duurzaamheidseis en het prestatieniveau van het eindproduct.
Sapelli — de premium keuze voor gespoten raamafwerkingen
Sapelli (Entandrophragma cylindricum) is voor raamproducenten die werken met gespoten lakafwerkingen de meest gewaardeerde houtsoort in dit segment. De combinatie van een goede dimensionale stabiliteit, de afwezigheid van pinholes en een egale kleur en nerfstructuur maakt sapelli de eerste keuze voor hoogwaardige ramen waarbij een strak, vlekvrij verfoppervlak vereist is.
Bij serieproductie waarbij raamprofielen doorlopen door een geautomatiseerde spuitlijn is de pinholes-vrije structuur van sapelli een concreet productietechnisch voordeel: er zijn geen tussenstappen voor het opvullen van pinholes vereist, wat de doorlooptijd per raamdeel verkort.
Houtplex levert raamhout in sapelli als ruw, vol gevingerlast en gevingerlast/gelamineerd in de standaard KVT-maten.
Sipo — stabiel en uniform voor brede raamprofielen
Sipo (Entandrophragma utile) heeft van de drie mahonie-soorten de meest rustiger nerf — minder uitgesproken kruisdraad dan sapelli — wat het bij uitstek geschikt maakt voor brede raamprofielen waarbij een egaal schaafresultaat over de volledige profielbreedte vereist is. De dimensionale stabiliteit van sipo is uitstekend — de T/R-ratio is gunstig en de krimp- en zwelcoëfficiënten zijn laag.
Voor ramen in geëxponeerde posities — noordgevels, westgevels, ramen zonder overstek — biedt sipo een licht hogere duurzaamheidsklasse (2–3) dan sapelli (klasse 3), wat de levensduur van de raamafdichting en de verflaag ten goede komt.
Meranti — de bewezen standaard voor KOMO-raamhout
Rode meranti (Shorea spp.) is de meest gebruikte houtsoort voor raamhout in Nederland. De brede beschikbaarheid, de goede bewerkbaarheid en de acceptabele prijs-kwaliteitverhouding maken meranti de standaardkeuze voor zowel KOMO- als Non-KOMO-raamdelen in de woningbouw.
Aandachtspunt: rode meranti kan pinholes bevatten die bij de verfbehandeling zichtbaar worden. Bij gespoten lakafwerkingen waarbij het oppervlak strak en vlekvrij moet zijn, vereist meranti een extra voorbereidingsstap. Voor geschilderde ramen met een dekkende verflaag zijn pinholes cosmetisch niet problematisch.
Iroko — premium raamhout voor transparante afwerkingen
Iroko (Milicia excelsa) wordt voor raamhout gekozen wanneer de kleur en tekening van het hout zichtbaar moeten blijven in de afwerking. De goudbruine kleur van iroko geeft het raam een warme, representatieve uitstraling die goed past bij moderne architectuur met zichtbaar houten raamwerk.
De duurzaamheidsklasse van iroko (1–2) is de hoogste van alle houtsoorten in het Houtplex raamhout-assortiment — een voordeel bij ramen in bijzonder geëxponeerde posities.
Verwerkingsaandachtspunt: alkydharsverf droogt traag op iroko door de inhoudsstoffen van de soort. Gebruik kunstharsafwerksystemen als eerste laag voor beter resultaat bij gespoten afwerkingen.
Seraya White / Gerutu — de lichte mahonie-variant
Seraya White (Parashorea spp.) is een lichtere variant van de meranti-familie met een grijsgroene tot lichtbruine kernhoutkleur. Voor ramen waarbij een neutrale, lichte houtkleur gewenst is — combinaties met wit geschilderde kozijnen of lichte interieuren — is seraya white een uitstekende keuze. De bewerkbaarheid is vergelijkbaar met meranti.
Siberisch lariks — naaldhout alternatief
Siberisch lariks is een naaldhout alternatief voor raamhout bij renovatieprojecten waarbij het naturel karakter van naaldhout bewust wordt gekozen. De dimensionale stabiliteit is voor een naaldhoutsoort goed. Aandachtspunten: harsgehalte vereist ontvetten vóór verfbehandeling; kwartiersgezaagde profielen zijn aanbevolen voor maximale stabiliteit.
Elliotti Pine — Non-KOMO binnentoepassingen
Elliotti Pine (Pinus elliottii) is geschikt als raamhout voor binnentoepassingen zonder KOMO-vereiste. Het lage harsgehalte maakt de soort bij uitstek geschikt voor gespoten afwerkingen waarbij een strak oppervlak vereist is. Voor buitenramen met KOMO-eis is de soort niet geschikt.
Vergelijkingstabel: houtsoorten voor raamhout
| Houtsoort | Duurzaamheidsklasse | Pinholes | Verfbaarheid gespoten | Transparant | KOMO-geschikt | Dimensionale stabiliteit |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Sapelli | 3 | Nee | Uitstekend | Goed | Ja ✅ | Goed |
| Sipo | 2–3 | Nee | Uitstekend | Goed | Ja ✅ | Uitstekend |
| Meranti | 2–3 | Soms | Matig tot goed | Matig | Ja ✅ | Goed |
| Iroko | 1–2 | Nee | Matig (alkydhars traag) | Uitstekend | Ja ✅ | Zeer goed |
| Seraya White | 3–4 | Nee | Goed | Matig | Ja ✅ | Matig |
| Lariks | 3 | Nee | Goed (ontvetten) | Goed | Beperkt | Goed |
| Elliotti Pine | 3 (kern) / 5 (spint) | Nee | Uitstekend | Matig | Nee ❌ | Goed |
Standaard voorraadmaten bij Houtplex
Houtplex levert raamhout in de meest gangbare KVT-maten voor Nederlandse raamproductie. De standaard voorraadmaten zijn:
Ruw raamhout
| Breedte × Dikte (mm) |
|---|
| 65 × 90 mm |
| 65 × 105 mm |
| 80 × 90 mm |
| 80 × 105 mm |
| 105 × 105 mm |
Vol gevingerlast raamhout
| Breedte × Dikte (mm) |
|---|
| 60 × 84 mm |
| 60 × 95 mm |
| 71 × 85 mm |
| 71 × 95 mm |
| 95 × 95 mm |
Gevingerlast/gelamineerd raamhout
| Breedte × Dikte (mm) |
|---|
| 60 × 84 mm |
| 60 × 95 mm |
| 71 × 85 mm |
| 71 × 95 mm |
| 95 × 95 mm |
Afwijkende maten zijn op aanvraag beschikbaar via de eigen productiefaciliteit van Houtplex. De productiefaciliteit in Haaksbergen schaaft raamhout op de exacte eindmaten die uw productielijn vereist — inclusief het op maat afkorten op vaste lengtes voor serieproductie.
Uitvoeringen: ruw, vol gevingerlast of gevingerlast/gelamineerd
Ruw raamhout
Ruw materiaal wordt geleverd als gezaagd halfproduct in overmaatse dimensies. De raamproducent verwerkt het materiaal verder in de eigen productielijn — schaven op eindmaat, frezen van sponning- en aanslagprofielen. De ruwe uitvoering biedt de grootste flexibiliteit voor productieomgevingen die werken met eigen schaafcapaciteit en maatwerk-profileringen.
Vol gevingerlast raamhout
Vol gevingerlast is samengesteld uit kortere segmenten die via een vingerlasverbinding zijn aaneengevoegd. De verbeterde dimensionale stabiliteit ten opzichte van massief hout maakt dit de standaard keuze waarbij de maatvastheid van de profielen over lange termijn kritisch is. Gevingerlaste profielen zijn leverbaar in lengtes tot 6 meter — ruim voldoende voor alle standaard raamdimensies.
Gevingerlast/gelamineerd raamhout
Gevingerlast/gelamineerde profielen zijn de meest stabiele uitvoering: gevingerlaste lamellen zijn in de breedterichting verlijmd tot de gewenste profieldoorsnede. Deze uitvoering biedt de maximale dimensionale stabiliteit bij de combinatie van vochtwisselingen en mechanische belasting die bij openslaande ramen optreedt.
Verwerking van raamhout: aandachtspunten
Profileren van sponning en aanslagprofiel
De sponning — de inkeping in het raamhoutprofiel waarin het glas rust — wordt gefreesd op de CNC-machine of profielfrees. Bij enkelglas bedraagt de sponningdiepte minimaal 10 mm; bij dubbelglas (HR++/triple) minimaal 14–16 mm afhankelijk van de glasdikte. De aanslaghoogte — de hoogte van de lip boven het glasvlak — bedraagt doorgaans 8–10 mm.
Bij harde houtsoorten als iroko is carbide-freesgereedschap vereist voor een scheurvrij profileerresultaat. Bij sapelli: een gereduceerde freesdoorvoersnelheid bij het profileren van de kruisdraad voorkomt uitscheurende vezels aan de freeskant.
Kopse kanten — afdichten vóór de verfbehandeling
Bij raamhout zijn de kopse kanten — de zaagvlakken aan de hoekverbindingen en de uiteinden van de profielen — de meest kwetsbare punten voor vochtindringing. Deze kanten nemen vocht tot 50 keer sneller op dan het langsvlak. Standaard: minimaal twee lagen randsealer op alle kopse kanten vóór de montage van het raam, en direct na het inkorten op de bouwplaats.
Hoekverbindingen
De vier hoekverbindingen van het raamdeel — waar de stijlen en de boven- en onderdorpel samenkomen — worden doorgaans verlijmd als verstekverbinding of gaten-en-penverbinding, aangevuld met kopse schroeven of doken. De verlijming dient te zijn uitgevoerd met minimaal PVA D3-lijm voor binnentoepassingen; bij buitenramen is PUR of D4 vereist.
Voorboren bij schroefbevestiging
Bij harde houtsoorten (iroko, sapelli) is voorboren verplicht bij alle schroefbevestigingen. Dit geldt voor de hoekverbindingen en de bevestigingspunten van scharnieren en sluitpunten. Gebruik een boor met een diameter gelijk aan de kerndiameter van de schroef.
KOMO-certificering voor raamhout
SKH publicatie 99-05
Het hout voor buitenramen in KOMO-gecertificeerde gevelelementen dient te zijn gesorteerd conform de kwaliteitseisen van SKH publicatie 99-05. Deze publicatie beschrijft per houtsoort de toegestane duurzaamheidsklasse, de maximum spinttolerantie en de acceptatiecriteria voor onvolkomenheden.
De houtsoorten in het Houtplex-assortiment die zijn opgenomen in SKH 99-05 en geschikt zijn voor KOMO-toepassingen: meranti, sapelli, sipo en iroko. Seraya white valt eveneens onder de goedgekeurde soorten. Elliotti pine is expliciet niet KOMO-geschikt voor buitenramen.
Vochtgehalte conform KVT
Voor KOMO-gecertificeerde toepassingen geldt een maximaal vochtgehalte van 18% bij levering, conform de KVT-norm voor geveltimmerwerk. Houtplex levert raamhout geconditioneerd op de vereiste vochtwaarden. Vraag bij de bestelling om documentatie van het vochtgehalte per partij als de KVT-norm van toepassing is op het project.
Duurzaamheid en certificering
FSC®-certificering
Houtplex B.V. levert FSC®-gecertificeerd materiaal in alle beschikbare soorten onder certificaatnummer SGSCH-COC-002581. Verificatie is mogelijk via fsc-nederland.nl. Voor projecten waarbij de opdrachtgever een duurzaamheidseis stelt is FSC®-gecertificeerd raamhout de standaard.
Raamhout kopen bij Houtplex: praktische inkooprichtlijnen
1. Bepaal KOMO of Non-KOMO vóór de bestelling
De eerste en meest kritische inkoopvraag voor elke bestelling: stelt het project een KOMO-eis? Bij overheidsprojecten, woningbouwcorporaties en projecten onder de KVT: ja. Bij renovatieprojecten zonder formele kwaliteitsverklaring: niet altijd. Controleer het bestek vóór de bestelling — gebruik uitsluitend KOMO-geschikte houtsoorten en sorteerklassen wanneer de eis van toepassing is.
2. Kies de houtsoort op basis van de afwerkingsstrategie
- Gespoten lakafwerking, serieproductie: sapelli of sipo (pinhole-vrij, uniforme kleur)
- Dekkend geschilderd: meranti (kostenefficiënt, goede bewerkbaarheid)
- Transparant beits of olie: iroko of sipo (warme kleur, fraaie nerf)
- Lichte kleur gewenst: seraya white
3. Specificeer de uitvoering en maten expliciet
Vermeld in uw inkooporder:
- Houtsoort (expliciet)
- Uitvoering (ruw / vol gevingerlast / gevingerlast-gelamineerd)
- Maten (breedte × dikte in mm)
- Lengte of lengtemaat
- Afwerking (ruw of geschaafd op eindmaat)
- FSC®-vereiste (ja/nee)
- KOMO-vereiste (ja/nee)
4. Benut de eigen productiecapaciteit van Houtplex
Houtplex schaaft het materiaal op eindmaat en kan profielen afkorten op vaste lengtes voor serieproductie. Dit bespaart bewerkingstijd in uw productielijn en verhoogt de maatconsistentie. Vraag naar de mogelijkheden bij uw offerteverzoek.
5. Voorraadbeschikbaarheid en levertijd
Raamhout is een vast onderdeel van het Houtplex-assortiment en wordt permanent op voorraad gehouden in de meest gangbare houtsoorten, maten en uitvoeringen. Standaard levertijd voor voorraadmateriaal is 1–3 werkdagen door heel Nederland. Voor afwijkende maten of grotere volumes worden afzonderlijke levertijden afgesproken.
Veelgestelde vragen over raamhout
Wat is het verschil tussen raamhout en kozijnhout?
Raamhout is het hout dat wordt gebruikt voor het openslaande raamdeel — de vleugel of sash die via scharnieren beweegt. Kozijnhout is het hout voor het vaste buitenframe dat in de gevelopening is gemetseld. De twee termen worden regelmatig als synoniemen gebruikt, maar stellen technisch gezien andere eisen: raamhout moet bestand zijn tegen de voortdurende mechanische belasting van het openen en sluiten, wrijving in de sponning en schokken bij wind, terwijl kozijnhout in een vaste positie minder aan bewegingsbelasting wordt blootgesteld.
Welke houtsoort is geschikt voor raamhout?
Voor raamhout in buitenramen met KOMO-eis zijn meranti, sapelli, sipo en iroko de aangewezen keuzes — alle vier opgenomen in SKH publicatie 99-05. Sapelli is de premium keuze voor gespoten lakafwerkingen zonder pinholes. Sipo heeft de beste dimensionale stabiliteit voor brede profielen in geëxponeerde posities. Meranti is de meest gangbare en kostenefficiënte keuze voor standaard KOMO-raamhout. Iroko heeft de hoogste duurzaamheidsklasse (1–2) en is de eerste keuze voor transparante afwerkingen.
Wat is raamhout precies?
Het betreft de houtsoort voor de productie van openslaande houten ramen — het bewegende raamdeel dat via scharnieren aan het vaste kozijn is verbonden. Het wordt geleverd als halfproduct in gestandaardiseerde profielmaten (conform KVT) en verder verwerkt door de raamproducent tot het voltooide raamdeel — inclusief het frezen van sponning en aanslag, het lijmen van hoekverbindingen en het aanbrengen van hang- en sluitwerk.
Hoe lang gaat houten raamhout mee?
Goed onderhouden houten ramen in sapelli, sipo of meranti gaan bij een correcte coatingbehandeling 30 tot 40 jaar mee. De levensduur hangt af van het coatingsysteem, de onderhoudscyclus (doorgaans elke 6–8 jaar) en de positie in de gevel. Noord- en westgevels stellen de zwaarste eisen aan het coatingsysteem en vereisen een kortere onderhoudscyclus dan oost- en zuidgevels.
Raamhout direct beschikbaar bij Houtplex B.V.
Houtplex B.V. is al meer dan 45 jaar een van de toonaangevende groothandels in tropisch hardhout in Nederland. Vanuit ons magazijn van 15.000 m² en onze productiefaciliteit van 5.000 m² in Haaksbergen leveren wij raamhout in sapelli, sipo, meranti, iroko, seraya white en lariks — ruw, vol gevingerlast en gevingerlast/gelamineerd, in de KVT-maten voor Nederlandse raamproductie — binnen 1–3 werkdagen aan professionele afnemers door heel Nederland.
Wij zijn FSC®-gecertificeerd onder certificaatnummer SGSCH-COC-002581, PEFC-gecertificeerd, volledig EUTR/EUDR-compliant en leveren als onderdeel van de Wood United Group.
Neem contact op via /contact/ voor een vrijblijvende offerte of technisch advies over uw raamhout-specificaties.
