Deze houtsoort is een van de hardste en zwaarste tropische hardhoutsoorten die in het assortiment van de professionele Nederlandse houthandel voorkomen — met een Janka-hardheid die zelfs merbau overtreft. Kempas wordt in de praktijk regelmatig verward met of vergeleken met merbau vanwege de opvallende visuele gelijkenis, maar heeft daarnaast een aantal specifieke technische eigenschappen die de professionele verwerker moet kennen om teleurstellingen te voorkomen.
Het meest onderscheidende — en meest onderbelichte — kenmerk hiervan is de mogelijke aanwezigheid van ingegroeid bastweefsel: abnormale weefselinsluitsels die tijdens de groei van de boom ontstaan en die zowel de mechanische eigenschappen als het droogproces van het hout beïnvloeden. Dit is een technisch detail dat in de meeste consumentgerichte bronnen niet wordt vermeld, maar dat voor de B2B-inkoper direct relevant is bij de partijkeuring.
Als groothandel in tropisch hardhout met meer dan 45 jaar ervaring levert Houtplex B.V. deze houtsoort voor zware constructieve en representatieve toepassingen. In dit artikel geven wij een volledig overzicht van de botanische achtergrond, de technische eigenschappen conform de officiële ATIBT-classificatie, het fenomeen van de bastweefselinsluitsels, de verwerkingsaandachtspunten en de toepassingen waarvoor kempas de meest verantwoorde keuze is.
Wat is kempas? Botanische achtergrond
Dit is de handelsnaam voor het hout van Koompassia malaccensis Maingay ex Benth., een grote boomsoort uit de familie Leguminosae (Caesalpiniaceae) — dezelfde brede plantenfamilie waartoe ook merbau (Intsia bijuga) behoort. Deze gedeelde botanische familie verklaart mede de visuele overeenkomsten tussen de twee houtsoorten, ondanks dat het verschillende geslachten betreft.
Nauw verwant hieraan is tualang (Koompassia excelsa), een boomsoort die in de regio bekendstaat als een van de hoogste tropische regenwoudbomen ter wereld — met geregistreerde exemplaren tot ruim 80 meter hoogte. Tualang wordt in de internationale handel soms samen met kempas verhandeld, al is het hout van tualang doorgaans lichter van gewicht.
Groeigebied
Het groeigebied concentreert zich in Zuidoost-Azië: Maleisië (met name Peninsulair Maleisië, Sabah en Sarawak op Borneo), Indonesië, de Filipijnen en Thailand. De boom bereikt een hoogte van 40 tot 60 meter, met uitschieters tot meer dan 60 meter, en heeft een rechte stam met een diameter van 1 tot 1,5 meter.
Internationale handelsnamen
De soort staat internationaal bekend onder namen als menggeris, mengris, mengaris, tualang, impas en tapang (Maleisië, Indonesië) en manggis (Filipijnen).
Kleur en uiterlijk
Het kernhout kleurt oranjerood tot diep roodbruin, soms verdiepend tot donkerbruin naarmate het hout ouder wordt of aan licht wordt blootgesteld. Het spint is witachtig tot bleekgeel en circa 50 mm breed, duidelijk te onderscheiden van het kernhout. Zoals in de officiële ATIBT-documentatie wordt vermeld: het uiterlijk van kempas heeft iets weg van merbau — een gelijkenis die in de praktijk regelmatig tot verwarring leidt tussen de twee houtsoorten.
De nerf is grof maar gelijkmatig, en de draad kan zowel recht als kruisdradig (soms spiraalvormig) zijn — een combinatie die de bewerkbaarheid beïnvloedt, zoals later in dit artikel wordt toegelicht.
Ingegroeid bastweefsel: het specifieke aandachtspunt bij kempas
Een technisch kenmerk dat bij deze soort bijzondere vermelding verdient — en dat in de meeste bronnen over het hoofd wordt gezien — is de mogelijke aanwezigheid van ingegroeid bastweefsel (phloem) in de stam.
Wat is dit fenomeen?
Bij dit hardhout kunnen zich in de stam strepen of aderen voordoen die worden veroorzaakt door ingegroeid bastweefsel — plantaardig weefsel dat normaal gesproken deel uitmaakt van de bast (de buitenste beschermende laag van de boom) maar dat door groeianomalieën in het hout zelf is ingesloten. Deze insluitsels kunnen in radiale richting tot 6 mm diep gaan en in tangentiale richting 50 mm of meer breed zijn, en strekken zich in de lengterichting van de stam over verscheidene honderden millimeters uit.
Waarom dit relevant is voor de verwerker
Dit ingegroeide bastweefsel is in mechanisch opzicht inferieur aan het normale hout — het heeft een andere, zwakkere structuur die niet dezelfde sterkte en stabiliteit biedt als het omringende gezonde hout. Bovendien veroorzaakt de aanwezigheid van dit abnormale weefsel tijdens het droogproces gebreken in het hout — met name in de vorm van scheurvorming en oneffenheden rondom de insluitsels, doordat het afwijkende weefsel anders reageert op vochtverlies dan het omringende normale houtweefsel.
Praktische consequentie voor de inkoop
Voor toepassingen waarbij maximale mechanische betrouwbaarheid vereist is — constructieve elementen, dragende vloerdelen — is het raadzaam om bij de partijkeuring te letten op de aanwezigheid van deze strepen of aderen, en waar mogelijk partijen met een beperkte aanwezigheid van bastweefselinsluitsels te selecteren. Voor esthetische of minder kritische toepassingen vormen kleine insluitsels doorgaans geen praktisch bezwaar, mits zij bij de sortering worden meegewogen.
Technische eigenschappen van kempas
| Technische eigenschap | Waarde (Kempas) |
|---|---|
| Botanische naam | Koompassia malaccensis Maingay ex Benth. |
| Familie | Leguminosae (Caesalpiniaceae) |
| Herkomst | Maleisië, Indonesië, Filipijnen, Thailand |
| Volumieke massa (12% vochtgehalte) | 720–950 kg/m³ |
| Duurzaamheidsklasse kernhout (EN 350) | Klasse 2 (enkele bronnen: 1–2) |
| Hardheid (Janka langsvlak) | 7.600 N |
| Draad | Recht tot kruisdradig, soms spiraalvormig |
| Nerf | Grof, maar gelijkmatig |
| Bewerkbaarheid | Moeilijk tot matig moeilijk |
| Chemische eigenschap | Zwak zuur — corrosierisico bij vochtig ijzercontact |
| Aandachtspunt | Mogelijke ingegroeide bastweefselinsluitsels (phloem) |
| FSC®/PEFC beschikbaar | Ja |
Extreme hardheid: Janka 7.600 N
Met een Janka-hardheid van 7.600 N behoort kempas tot de hardste tropische hardhoutsoorten in het gangbare Nederlandse handelsassortiment — hoger dan merbau (6.700–8.700 N, waarbij kempas in het bovenste deel van dit bereik valt) en aanzienlijk hoger dan sapelli of sipo. Deze extreme hardheid maakt kempas bijzonder geschikt voor toepassingen waarbij maximale slijtvastheid vereist is, maar stelt tegelijkertijd hoge eisen aan het verwerkingsgereedschap.
Duurzaamheidsklasse: overwegend klasse 2
De meerderheid van de vakliteratuur plaatst kempas in duurzaamheidsklasse 2 — vergelijkbaar met bangkirai. Enkele bronnen vermelden een classificatie van klasse 1 tot 2. Voor de praktijk betekent dit een indicatieve levensduur van circa 25 jaar bij correcte toepassing en montage — vergelijkbaar met de premium klasse 1–2 houtsoorten in het bredere tropische hardhoutassortiment.
Verwerking van kempas: aandachtspunten
Zagen en schaven: moeilijk tot matig moeilijk
Dit hardhout is door de combinatie van extreme hardheid en de mogelijke aanwezigheid van kruisdraad of spiraaldraad moeilijk tot matig moeilijk te bewerken. Carbide-gereedschap is een minimumvereiste; standaard hooggelegeerd staal (HSS) slijt bij intensieve verwerking snel bot.
Schaven kan een glad oppervlak opleveren, maar het resultaat is sterk afhankelijk van de aanwezige kruisdraad in de specifieke partij: bij overwegend rechte draad is een egaal schaafresultaat goed haalbaar; bij uitgesproken kruis- of spiraaldraad is een gereduceerde spaanhoek noodzakelijk om inspringsel te voorkomen.
Corrosierisico: zwak zuur karakter
Een specifiek chemisch aandachtspunt is de licht zure aard van het hout. In vochtige omstandigheden kan dit zuur karakter corrosie van metalen bevestigingsmiddelen bevorderen, met zwarte verkleuring rondom de bevestigingspunten tot gevolg — een fenomeen dat vergelijkbaar is met, maar chemisch niet identiek aan, de bekende ijzerreactie bij merbau.
Praktische maatregel: gebruik voor alle toepassingen uitsluitend roestvaststalen (RVS) bevestigingsmiddelen. Vermijd contact met standaard verzinkt of ongecoat ijzer, met name in vochtige of buitenomstandigheden.
Droogproces: gevoelig voor splijten
Het droogt relatief gemakkelijk, maar kan door de eerder beschreven afwijkingen in het hout — met name de ingegroeide bastweefselinsluitsels — gevoelig zijn voor enige splijtvorming tijdens het droogproces. Een zorgvuldig, gefaseerd droogschema vermindert dit risico. Vraag bij de inkoop naar de gehanteerde droogmethode en het gemeten vochtgehalte van de partij.
Voorboren en bevestiging
Gezien de extreme hardheid is voorboren bij alle schroef- en boutverbindingen noodzakelijk. Gebruik een boor met een diameter die nauwkeurig is afgestemd op de bevestigingsmiddel-diameter om splijten te voorkomen en tegelijkertijd een stevige verbinding te waarborgen.
Geen onaangename geur
In tegenstelling tot sommige andere tropische hardhoutsoorten heeft deze houtsoort geen sterk waarneembare geur — een praktisch voordeel bij verwerking in gesloten werkruimten.
Kempas versus merbau: gelijkenis en verschillen
Gezien de veelvuldig genoemde visuele gelijkenis tussen beide houtsoorten — zoals ook in de officiële Houtplex-productdocumentatie wordt vermeld — is een directe vergelijking voor de inkoper waardevol.
Vergelijkingstabel
| Eigenschap | Kempas | Merbau |
|---|---|---|
| Botanische naam | Koompassia malaccensis | Intsia bijuga |
| Familie | Leguminosae (Caesalpiniaceae) | Leguminosae (Caesalpiniaceae) |
| Volumieke massa | 720–950 kg/m³ | 730–830 kg/m³ |
| Janka-hardheid | 7.600 N | 6.700–8.700 N |
| Duurzaamheidsklasse | 2 (enkele bronnen 1–2) | 1–2 |
| Kleur kernhout | Oranjerood tot diep roodbruin | Geel tot oranjebruin, donkerend tot roodbruin |
| Specifiek aandachtspunt | Ingegroeid bastweefsel (phloem) | Bloeden — wateroplosbare tannines |
| Metaalreactie | Zwak zuur — corrosie bij ijzer | Tannine-gebaseerd — corrosie bij ijzer |
| Bewerkbaarheid | Moeilijk tot matig moeilijk | Goed tot matig |
| Prijsniveau | Midden | Midden-hoog |
Belangrijkste verschil: het aandachtspunt
Waar merbau vooral bekendstaat om het bloeden — het tijdelijk vrijkomen van wateroplosbare tannines bij contact met vocht — is het specifieke aandachtspunt bij kempas de mogelijke aanwezigheid van ingegroeid bastweefsel. Beide houtsoorten vereisen daarnaast om vergelijkbare redenen (chemische reactiviteit) het gebruik van RVS-bevestigingsmateriaal, al is het onderliggende mechanisme verschillend.
Wanneer kiest u kempas boven merbau?
Deze soort kan de voorkeur hebben wanneer een net iets hogere maximale hardheid gewenst is dan de bovengrens van merbau, of wanneer merbau’s bloeden-fenomeen voor de specifieke toepassing als een groter praktisch bezwaar wordt gezien dan de bastweefselinsluitsels hiervan. Voor toepassingen waarbij FSC®-beschikbaarheid en marktbekendheid een rol spelen, is merbau doorgaans de meer gangbare keuze in de Nederlandse markt; deze soort is een minder bekend maar technisch volwaardig alternatief.
Toepassingen van kempas in de professionele B2B-praktijk
De combinatie van extreme hardheid, een acceptabele duurzaamheidsklasse en een aantrekkelijke roodbruine kleur maakt dit hardhout geschikt voor zware, slijtvast-kritische toepassingen.
Vloeren en traptreden
Het wordt veelvuldig toegepast voor parketvloeren en traptreden in zowel woningbouw als utiliteitsbouw. De extreme Janka-hardheid (7.600 N) maakt de soort bijzonder slijtvast — geschikt voor intensief belopen vloeren in representatieve en commerciële ruimten.
Constructies en dwarsliggers
In de herkomstregio wordt deze soort op grote schaal toegepast voor constructief gebruik, waaronder dwarsliggers voor spoorwegen — een toepassing die de uitzonderlijke mechanische sterkte en slijtvastheid van de soort onderstreept.
Zwaar belaste toepassingen
Voor toepassingen waarbij zowel mechanische sterkte als slijtvastheid vereist zijn — industriële vloeren, zware constructie-elementen — biedt dit hardhout een robuust alternatief voor de meer gangbare zware hardhoutsoorten als merbau en bangkirai.
Aandachtspunt bij toepassingskeuze
Voor toepassingen waarbij dimensionale betrouwbaarheid over de volledige lengte van het profiel kritisch is, is het raadzaam om, gezien het bastweefselfenomeen, samen met uw leverancier de kwaliteitsklasse van de partij te bespreken en waar relevant een visuele inspectie van de geleverde planken uit te voeren.
Duurzaamheid en certificering van kempas
FSC®- en PEFC-certificering
Houtplex B.V. levert FSC®-gecertificeerde kempas onder certificaatnummer SGSCH-COC-002581. Kempas is daarnaast leverbaar met PEFC-certificering (via het Maleisische MTCS-schema), wat voldoet aan het Nederlandse duurzaam inkoopbeleid. FSC®-gecertificeerd materiaal is afkomstig uit bossen in Maleisië, Indonesië en aangrenzende regio’s die worden beheerd conform de internationale standaarden voor verantwoord bosbeheer. Verificatie is mogelijk via fsc-nederland.nl.
EUDR-conformiteit
Houtplex B.V. voldoet volledig aan de EUTR/EUDR-vereisten voor alle geleverde houtsoorten, inclusief kempas. De benodigde herkomstdocumentatie is beschikbaar op aanvraag.
Kempas kopen: praktische inkooprichtlijnen
1. Vraag naar de aanwezigheid van bastweefselinsluitsels
Voor kritische constructieve toepassingen: bespreek met uw leverancier de mate waarin bastweefselinsluitsels in de aangeboden partij voorkomen, en vraag waar mogelijk om visuele documentatie of monsters vóór levering van grotere volumes.
2. Specificeer RVS-bevestigingsmateriaal
Vermeld in uw inkooporder en werkinstructies dat uitsluitend RVS-bevestigingsmiddelen mogen worden gebruikt, gezien het zwak zure karakter van kempas en het risico op corrosie en verkleuring bij contact met gewoon ijzer in vochtige omstandigheden.
3. Plan carbide-gereedschap en voldoende slijpcapaciteit in
Informeer uw productieploeg over de extreme hardheid van kempas (Janka 7.600 N) en zorg voor carbide-gezaagd en -geschaafd gereedschap met een verhoogde slijpfrequentie.
4. Vraag naar het droogproces en vochtgehalte
Gezien de gevoeligheid voor splijtvorming tijdens droging — met name bij aanwezigheid van bastweefselinsluitsels — vraag bij de bestelling naar de gehanteerde droogmethode en het gemeten vochtgehalte van de partij.
5. Vergelijk met merbau bij twijfel over de houtsoortkeuze
Voor projecten waarbij zowel kempas als merbau worden overwogen: bespreek met uw leverancier welke soort het beste aansluit bij uw specifieke toepassing — de keuze hangt mede af van de acceptatie van het bloeden-fenomeen (merbau) versus het bastweefselfenomeen (kempas) voor uw project.
6. Voorraadbeschikbaarheid en levertijd
Houtplex levert kempas voor vloeren, traptreden en zware constructieve toepassingen. Informeer bij uw offerteaanvraag naar de actuele beschikbaarheid, kwaliteitsklasse en levertijd.
Veelgestelde vragen over kempas hout
Wat is het verschil tussen kempas en merbau?
Kempas en merbau behoren tot dezelfde brede plantenfamilie (Leguminosae/Caesalpiniaceae) maar zijn verschillende botanische geslachten met een vergelijkbaar uiterlijk. Kempas heeft een net iets hogere maximale Janka-hardheid (7.600 N versus 6.700–8.700 N voor merbau) en een specifiek aandachtspunt in de vorm van mogelijke ingegroeide bastweefselinsluitsels, terwijl merbau bekendstaat om het bloeden van wateroplosbare tannines bij contact met water. Beide houtsoorten vereisen RVS-bevestigingsmateriaal vanwege chemische reactiviteit met ijzer, al is het onderliggende mechanisme verschillend.
Is kempas geschikt voor een vloer?
Ja, kempas is bij uitstek geschikt voor vloertoepassingen dankzij de extreme Janka-hardheid van 7.600 N — een van de hoogste waarden onder de gangbare tropische hardhoutsoorten. Dit maakt de soort bijzonder slijtvast, geschikt voor zowel woningbouw als intensief belopen commerciële ruimten. Voor representatieve vloertoepassingen is het raadzaam om bij de partijkeuring aandacht te besteden aan de aanwezigheid van bastweefselinsluitsels voor een optimaal visueel resultaat.
Waarom heeft kempas strepen of aderen in het hout?
Deze strepen of aderen worden veroorzaakt door ingegroeid bastweefsel (phloem) — plantaardig weefsel dat door groeianomalieën in het hout is ingesloten in plaats van in de buitenste bastlaag van de boom. Dit weefsel is mechanisch zwakker dan het omringende normale hout en kan tijdens het droogproces tot lichte gebreken leiden. Voor de meeste toepassingen vormt dit geen praktisch probleem, maar bij zeer kritische constructieve toepassingen is het raadzaam de mate van aanwezigheid met uw leverancier te bespreken.
Waarom wordt kempas vergeleken met merbau?
Kempas en merbau worden regelmatig vergeleken vanwege hun opvallende visuele gelijkenis: beide hebben een roodbruin tot oranjebruin kernhout met een vergelijkbare nerfstructuur, en beide behoren tot dezelfde brede plantenfamilie. Daarnaast hebben beide houtsoorten een vergelijkbare duurzaamheidsklasse (klasse 1–2) en vereisen zij vergelijkbare voorzorgsmaatregelen bij bevestiging (RVS-materiaal vanwege chemische reactiviteit). De keuze tussen de twee hangt vaak af van beschikbaarheid, prijs en het specifieke technische aandachtspunt dat voor het project het minst problematisch is.
Kempas hout direct beschikbaar bij Houtplex B.V.
Houtplex B.V. is al meer dan 45 jaar een van de toonaangevende groothandels in tropisch hardhout in Nederland. Wij leveren kempas voor vloeren, traptreden en zware constructieve toepassingen vanuit ons magazijn van 15.000 m² in Haaksbergen, aan aannemers, parketleggers en constructiebedrijven door heel Nederland.
Wij zijn FSC®-gecertificeerd onder certificaatnummer SGSCH-COC-002581, PEFC-gecertificeerd en leveren als onderdeel van de Wood United Group.
Neem contact op via /contact/ voor een vrijblijvende offerte of technisch advies over uw kempas-specificaties, of bekijk ons artikel over merbau voor een vergelijkbare, meer gangbare alternatieve houtsoort.
